Het wederzijds vertrouwen tussen de politiek en de wereld van de woningcorporaties leek niet groot, voorafgaand aan het debat over de politieke toekomst van de woningcorporaties, gisteravond in LUX. Maar consensus over de te nemen maatregelen om de Nederlandse sociale woningbouw te verbeteren werd binnen twee uur debatteren bereikt; het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH) heeft volgens alle partijen in elk geval zijn langste tijd gehad. Er moet meer duidelijkheid komen over missie en taakomschrijving van woningcorporaties, en lokaal moeten gemeente en corporaties afspraken maken, zodat de laatste daar ook op kunnen worden afgerekend. “Als alles wat hier vanavond besproken is in Den Haag wordt afgetikt, dan zijn we al een heel eind op weg om het functioneren van de sector te verbeteren,” concludeerde Kees Strik, directeur van woningcorporatie Talis.

Een belangrijke algemene observatie was dat de corporatiesector sinds de verzelfstandiging in 1995 nog atlijd in ontwikkeling is, zoals publicist en GroenLinks-Eerste-Kamerlid Jos van der Lans stelt: “De afgelopen jaren zie ik als een oefening in het maatschappelijk ondernemerschap. Hoewel er ook kritiek is, zie ik veel vooruitgang. Met name corporaties zijn hier druk mee bezig.”

De meest gehoorde kritiek op woningcorporaties is dat zij te weinig bouwen voor lagere inkomensgroepen en te weinig investeren in achterstandswijken. Voor een belangrijk deel is de gemeente daarvoor verantwoordellijk, stelde Jolande Tijhuis, directeur van Woonbedrijf ieder1. “Gemeenten zouden verplicht moeten worden een woonvisie op te stellen. Als corporatie heb je veel met de gemeente te maken en die processen lopen niet altijd makkelijk. Wanneer je als bondgenoten aan de slag zou gaan, met duidelijke prestatieafspraken op papier, zou je meer kunnen bereiken in kortere tijd.” Bas-Jan van Bochove, CDA-woordvoerder woningcorporaties in de Tweede Kamer: “Dat willen wij ook graag. Er moeten heldere afspraken worden gemaakt op lokaal niveau.” Van Bochove zegt te betreuren dat hij nog geen middel heeft gevonden om vanuit Den Haag gemeenten hiertoe te verplichten, wat hem echter niet belet wel als landelijke overheid eisen aan de corporatiewereld te stellen: “De corporatie moet meewerken aan een brede maatschappelijke behoefte. Weigert de sector dit te doen, dan komt er een stok achter de deur. Het is in de toekomst niet meer mogelijk om je snor te drukken als corporatie.”

Vanuit woningcorporaties klinkt vaak de klacht dat onduidelijk is wat hun taken en verantwoordelijkheden zijn. “Het ontbreekt op dit moment aan een helder landelijk kader. Wat wordt er precies van ons verwacht, hoeveel ruimte krijgen we om ons daadwerkelijk als maatschappelijk ondernemer op te stellen?” vraagt Kees Strik van Talis zich af. “Dat gaan we dus regelen,” antwoordt Staf Depla, Tweede-Kamer-woordvoerder namens de PvdA. “We gaan de missie van de corporaties scherp formuleren en verder mogen ze alles doen. Maar doen ze te weinig, dan zullen ze daar op worden aangesproken.” De politici beamen dat de BBSH wat dat betreft verouderd is en te weinig duidelijkheid biedt over taken en verantwoordelijkheid van woningcorporaties. “Die mag wat mij betreft over de schutting,” besluit Van Bochove.

Met dank aan journaliste Cindy Cloïn. Een uitgebreid verslag van haar hand volgt nog.

Update: zie ook het stukje dat gespreksleider Piet-Hein Peeters schreef over de discussie tussen CDA-woordvoerder Bas-Jan van Bochove en de Nijmeegse wethouder Peter Lucassen, en zie ook de weblog van Jos van der Lans.