Dit opiniestuk van Cindy Cloïn verscheen afgelopen zaterdag in De Gelderlander. Het is een bewerking van de presentatie die zij vorige week op ons verzoek gaf in het debat De Bewoners vs. de Corporaties.

Woningcorporaties en hun huurders hebben, of ze willen of niet, veel met elkaar te maken. Maar een gebrek aan vertrouwen zit een goed overleg in de weg, constateert Cindy Cloïn. Zij roept beide partijen op elkaar serieus te nemen.

De bewoners in Heseveld voelen zich flink ‘bij de neus genomen’ door Portaal. De keuzes die een corporatie maakt, bijvoorbeeld over de jaarlijkse huurverhoging, leefbaarheid of herstructurering van een wijk, hebben directe gevolgen voor de bewoners. Het is logisch dat de bewoners hierover willen meepraten. Het gaat immers over hun woning en woonomgeving, de plek waar zij soms 24 uur per dag zijn. Anderzijds is het vanuit de corporatie gezien verstandig om draagvlak te creeeren voor hun plannen. Dat de bewoners en hun corporatie daarom met elkaar overleggen over het beleid en de plannen is voor beide partijen helder. In de praktijk blijkt de bewonersparticipatie echter niet bij alle Nijmeegse corporaties even succesvol. De corporatiedirecteuren zeggen de mening van hun huurders zeer serieus te nemen, ook als het gaat over bijvoorbeeld herstructurering (sloop, renovatie en nieuwbouw) van de wijk. Maar opvallend is dat diezelfde huurders het heel anders zien.

Vooral de huurders van Portaal zijn erg kritisch over de manier waarop zij betrokken worden bij het beleid. ‘We mogen meepraten, maar ze luisteren niet naar wat we te zeggen hebben’ is een terugkerend verwijt. Er wordt volgens hen geen open kaart gespeeld. Het niet tijdig inlichten van bewoners over besluiten, het niet nakomen van toezeggingen en het onvolledig informeren, leiden tot wantrouwen onder de huurders.

Zo zijn de bewoners in Heseveld kwaad over het feit dat er weliswaar jarenlang is overlegd met Portaal over renovatie dan wel sloop in hun wijk, maar dat er nu als een donderslag bij heldere hemel een voorstel op tafel ligt waarin de corporatie zegt 40 procent van de woningen te willen slopen. De bewoners voelen zich hierover flink ‘bij de neus genomen’. Portaal geeft toe dat er inderdaad verbeteringen mogelijk zijn in het overleg met bewoners.

Het gaat de bewoners niet zozeer om meer zeggenschap over het gevoerde beleid. Natuurlijk willen ze graag meepraten en over sommige onderwerpen, zoals onderhoud, ook meebeslissen. Maar ze accepteren dat het uiteindelijk de corporatie is die de knoop doorhakt bij gevoelige onderwerpen als herstructurering.

En dat is maar goed ook. Immers, de tijdshorizon van beide partijen verschilt: de bewoners zijn vooral bezig met het hier en nu, terwijl de corporatie ook moet kijken naar de bewoners van de toekomst. Bewoners begrijpen dat de corporatie die verantwoordelijkheid moet nemen. Maar dan willen ze wel dat er in alle eerlijkheid met hen wordt overlegd. Gebrek aan vertrouwen is funest voor elke relatie en om dit geschonden vertrouwen te herstellen zullen corporaties zich open en eerlijk moeten profileren.

Ze moeten niet de suggestie wekken dat de bewoners over alles mogen meebeslissen, maar duidelijk aangeven welke ruimte de bewoners krijgen. Corporaties moeten de huurders in een veel vroeger stadium betrekken bij hun plannen en serieus luisteren naar de bezwaren en suggesties. Ze moeten openheid geven over hun beweegredenen en de inhoudelijke argumenten die hun keuze bepaalt op tafel leggen. En als er eenmaal toezeggingen worden gedaan, moet een corporatie zich hieraan houden. Dat laatste geldt uiteraard ook voor de bewoners.

De bewonersgroepen moeten er op hun beurt voor zorgen dat ze zich goed organiseren en meer deskundigheid opbouwen, bijvoorbeeld door ervaringen uit te wisselen met elkaar. Op die manier kunnen ze hun rol als kritische tegenmacht veel beter invullen. Lukt het niet om het vertrouwen te herstellen, dan loopt de corporatie het risico steeds meer draagvlak onder de bewoners te verliezen. De bewoners zullen dan hun hakken in het zand zetten, wat kan leiden tot vertraging en nog meer negatieve beeldvorming. Zie het recente voorbeeld in Heseveld.

Vertrouwen is iets dat moet groeien. Maar een eerlijke, open houding van beide partijen met een helder afgebakende speelruimte, lijken mij een eerste voorwaarde. De corporaties beloven hun best te doen. De bewoners willen eerst zien, dan pas geloven.

Cindy Cloien is freelance-journalist

Dit artikel is een bewerking van haar onderzoek onder Nijmeegse sleutelfiguren voor het LUX-debat ‘Bewoners versus de corporaties’ van 21 maart jongstleden in LUX.